اردکی را تصور کنید که هنگام پرواز دسته‌جمعی، بر اثر جراحت از حرکت بازمی‌ماند. نه می‌تواند همپای دیگران بال بزند و نه دیگر توان همراهی با دسته را دارد. بقیه پرندگان هم که قرار نیست برای یک عضو ناتوان از پرواز، مسیرشان را تغییر دهند یا تا ابد منتظر او بمانند، اینجاست که همه تصمیم می‌گیرند به حرکت ادامه دهند و او را جا بگذارند. همین تصویر ساده، دستمایه شکل‌گیری یکی از شناخته‌شده‌ترین استعاره‌های سیاست آمریکا شده است؛ «اردک لنگ» عبارتی که برای توصیف رئیس‌جمهوری به کار می‌رود که اگرچه هنوز در کاخ سفید حضور دارد و از اختیارات قانونی برخوردار است، اما دیگر از آن قدرت سیاسی و نفوذ پیشین برای هدایت دیگران برخوردار نیست. حالا دونالد ترامپ، پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، بیش از هر زمان دیگری در معرض چنین وضعیتی قرار گرفته است؛ با این تفاوت که ظاهراً قرار نیست فقط مخالفان داخلی، او را به چشم یک اردک لنگ نگاه کنند. متحدان خارجی آمریکا نیز در حال محاسبه دوباره مناسبات خود با رئیس‌جمهوری هستند که دو سال دیگر باید کاخ‌سفید را ترک کند، اما از همین حالا بخش مهمی از سرمایه سیاسی‌اش را از دست داده است.
تخم‌مرغ‌هایی که دیگر در سبد اردک لنگ نمی‌روند
برای درک اهمیت این شکست، نباید صرفاً به تعداد کرسی‌هایی نگاه کرد که دموکرات‌ها در کنگره بدست آورده‌اند. مسئله اصلی، تغییری است که در محاسبات سیاسی پیرامون ترامپ ایجاد شده است. رئیس‌جمهوری که تا همین چندی پیش از همراهی اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره برخوردار بود، اکنون باید با مجلسی مواجه شود که می‌تواند برنامه‌های تقنینی‌اش را متوقف کند، منابع مالی دولت را زیر ذره‌بین ببرد و با استفاده از ابزارهای نظارتی، حلقه نزدیکان و عملکرد کاخ سفید را هدف تحقیقات گسترده قرار دهد. به این ترتیب، دو سال پایانی ریاست‌جمهوری ترامپ نه با تصویب آسان برنامه‌های انتخاباتی، بلکه با کشمکش بر سر اختیارات، بودجه و پاسخ‌گویی سیاسی همراه خواهد بود.
البته در واشنگتن، ازدست‌دادن اکثریت کنگره اتفاق تازه‌ای نیست؛ آنچه این بار اهمیت دارد، شخصیتی است که باید با این واقعیت کنار بیاید. ترامپ سیاستمداری نیست که به‌آسانی شکست را بپذیرد یا در برابر محدودیت‌های نهادی عقب‌نشینی کند. بااین‌حال، متحدان خارجی آمریکا الزاماً قرار نیست تاوان روحیه تقابلی رئیس‌جمهور این کشور را بپردازند. آن‌ها به‌خوبی می‌دانند همکاری با واشنگتن، زمانی ارزشمندتر است که طرف آمریکایی بتواند از وعده‌های خود دفاع کند و سیاست‌هایش را در بلندمدت استمرار ببخشد. وقتی چنین تضمینی تضعیف می‌شود، طبیعی است دولت‌های دیگر نیز به فکر مسیرهای جایگزین بیفتند.
این همان نقطه‌ای است که شکست انتخاباتی ترامپ از یک اتفاق داخلی فراتر می‌رود و به مسئله‌ای در روابط بین‌الملل تبدیل می‌شود. متحدان آمریکا ممکن است همچنان به همکاری‌های امنیتی و اقتصادی با این کشور نیاز داشته باشند، اما دیگر دلیلی ندارد تمام محاسبات خود را بر مبنای اراده رئیس‌جمهوری تنظیم کنند که آینده سیاسی‌اش با تردیدهای جدی روبه‌رو شده است.
این رفتار برای ترامپ که همواره وفاداری دیگران را یکی از معیارهای سنجش قدرت خود دانسته، چندان خوشایند نخواهد بود. او در سال‌های گذشته بارها متحدان اروپایی و شرکای امنیتی آمریکا را به دلیل سهم‌نداشتن در هزینه‌های دفاعی یا مخالفت با سیاست‌های تجاری واشنگتن سرزنش کرده و کوشیده است با ابزار فشار، آن‌ها را به تبعیت وادارد. اما اکنون موقعیت تا حدی تغییر کرده است؛ متحدانی که پیش‌تر ناچار بودند خود را با تصمیم‌های ناگهانی کاخ‌سفید تطبیق دهند، می‌توانند با مشاهده کاهش پشتوانه داخلی ترامپ، از میزان وابستگی سیاسی خود به او بکاهند. دولت‌های خارجی ممکن است در کنار حفظ روابط رسمی با کاخ سفید، ارتباطات خود را با کنگره و دیگر مراکز قدرت در آمریکا تقویت کنند و برای دوران پساترامپ آماده شوند. به بیان دیگر، آن‌ها می‌خواهند آمریکا را داشته باشند، اما نه لزوماً ترامپ را.
اردک لنگی که ممکن است همه‌چیز را به‌هم بریزد
با این‌حال، یک مسئله مهم در این میان وجود دارد؛ ترامپ احتمالاً از آن دست رئیس‌جمهورهایی نخواهد بود که پس از ازدست‌دادن کنگره، آرام‌آرام به حاشیه بروند و تنها روزهای باقیمانده حضور در کاخ سفید را سپری کنند. اتفاقاً برخی تحلیلگران آمریکایی معتقدند شکست میان‌دوره‌ای ممکن است او را به چهره‌ای تهاجمی‌تر تبدیل کند. میکا ایبلز در یادداشتی در نشریه هیل با عنوان «ازدست‌دادن کنگره، ترامپ را به اردک لنگ تبدیل نمی‌کند؛ او را به توپ تخریب تبدیل خواهد کرد» استدلال می‌کند محدودشدن امکان قانون‌گذاری می‌تواند ترامپ را به سمت تقابل بیشتر با مخالفان و استفاده گسترده‌تر از اختیارات اجرایی سوق دهد.
این تحلیل بی‌ارتباط با سابقه سیاسی رئیس‌جمهور آمریکا نیست. ترامپ پیش‌تر نیز زمانی که مجلس نمایندگان در اختیار دموکرات‌ها قرار گرفت، وارد دوره‌ای از درگیری‌های شدید با کنگره شد؛ دوره‌ای که طولانی‌ترین تعطیلی دولت فدرال تا آن زمان، اعلام وضعیت اضطراری برای تأمین منابع دیوار مرزی و دو استیضاح را در پی داشت. حالا نیز دموکرات‌ها می‌توانند با استفاده از اختیارات بودجه‌ای و نظارتی، مسیر پیشبرد برنامه‌های دولت را دشوار کنند. در مقابل، ترامپ ممکن است برای دورزدن این محدودیت‌ها به دستورات اجرایی و تفسیر گسترده‌تر از اختیارات ریاست‌جمهوری متوسل شود.
به این ترتیب، عنوان اردک لنگ شاید از نظر کاهش قدرت چانه‌زنی ترامپ درست باشد، اما الزاماً به معنای کاهش قدرت تخریب او نیست. ایبلز معتقد است وقتی امکان دستیابی به دستاوردهای قانون‌گذاری از میان برود، شکایت از مخالفان و نمایش تقابل با آن‌ها می‌تواند به ابزار اصلی ترامپ برای حفظ پایگاه هوادارانش تبدیل شود.
رئیس‌جمهوری که دیگر نمی‌تواند به‌راحتی از دستاوردهای حکمرانی سخن بگوید، ممکن است ترجیح دهد خود را قربانی کارشکنی دموکرات‌ها معرفی کند و با حضور در تجمعات انتخاباتی، همچنان مرکز توجه باقی بماند.
نظر شما